تبلیغات
یائسگی مردانه

اگر ميزان غلظت تستوسترون خون در افراد مسن، کمتر از ميزان حداقل در افراد جوان باشد، آنرا اصطلاحاً يائسگي مردانه يا کم کاري غدد جنسي (بيضه ها) مي نامند. سازمان بهداشت جهاني (WHO) از يائسگي مردانه تحت عنوان "کم کاري غدد جنسي دير رس" در مردان ياد مي کند. اين تغيير هورموني سبب ايجاد يک مجموعه اي از علائم جسمي و رواني مي گردد. يائسگي مردانه چيزي نيست به جز کمبود هورمون مردانه يا تستوسترون. کاهش تستوسترون وابسته به سن است، و با بالا رفتن سن بيشتر کاهش مي يابد. با بالا رفتن سن علاوه از اينکه ميزان تستوسترون خون کاهش مي يابد، از حساسيت بافتها به تستوسترون نيز کاسته مي شود. کاهش طولاني مدت ميزان تستوسترون خون، داراي اثرات سوء بر روي استخوان، عضله، مغز و چربيهاي خون است. کاهش ميزان تستوسترون خون در مردان از حدود 30 سالگي شروع و پس از 50 سالگي تقريباً هر سال يک درصد از ميزان تستوسترون خون کاسته مي شود. در هفت درصد مردان 60-40 ساله، و 70 درصد درصد مردان 79-70 ساله، ميزان تستوسترون خون کمتر از حداقل آن در افراد جوان خواهد بود. علائم اصلي کاهش تستوسترون در مردان عبارتند از: کاهش ميل جنسي، تحليل رفتن تودة عضلاني بدن به همراه کاهش قدرت عضلاني، کاهش توان عملکرد فيزيکي و گاهاً ذهني، افسردگي، تغيير در رفتار، خستگي، تحريک پذيري و گاهاً گُرگرفتگي. غالباً علائم فوق به بالا رفتن سن و پيري نسبت داده مي شوند، در صورتيکه مشکل بالا رفتن سن يا پيري نيست. برخلاف خانمها، شروع يائسگي در مردان غير قابل پيش بيني و تدريجي است، و اين سبب مي شود که در تشخيص و درمان اينگونه مردان تعلل پيش آيد. ما بين 75-25 سالگي يک کاهش پيشرونده در عملکرد بيضه ها (که محل اصلي توليد هورمون مردانه است) اتفاق مي افتد، اين کاهش ما بين 50-45 سالگي به حداکثر مي رسد، طوريکه ميزان تستوسترون آزاد خون 50 درصد کاهش مي يابد. موضوع حائز اهميت اين است که در مردان ميانسالي (70-40 ساله) که ميزان تستوسترون خون کاهش مي يابد، خطر تصلب شرائين که پيش درآمد سکتة قلبي و مغزي است، بيشتر مي شود. در حقيقت هورمون مردانه يک عامل حفاظتي در مقابل تصلب شرائين است. يک عده عوامل در کاهش ميزان تستوسترون خون دخيل هستند، مثل سوء مصرف الکل، چاقي، بيماري قند، و مصرف بعضي از داروها.  تشخيص يائسگي در مردان مي تواند مشکل باشد، چون تمامي علائم به يک باره ظاهر نمي شوند و بروز علائم تدريجي و در ضمن شدت علايم متغير است،  بررسيها نشان داده‌اند که تجويز هورمونهاي مردانه در اين افراد، سبب افزايش ميل جنسي، افزايش تود? عضلاني بدن و قدرت عضلاني، افزايش عملکرد ذهني، کاهش LDL (چربي مضر) و افزايش مختصر HDL (چربي مفيد خون) مي شود. يک بررسي اخير نشان داده است که يک رابطة معکوس ما بين ميزان تستوسترون آزاد خون و علائم افسردگي وجود دارد. يعني هر قدر ميزان تستوسترون خون اندک باشد، ميزان علائم افسردگي بيشتر است. يا به عبارت ديگر، مردان مسني که با علائم افسردگي مراجعه مي کنند، لازم است از نظر وجود يائسگي مردانه بررسي شوند، و در صورت لزوم از تجويز بي مورد داروهاي ضد افسردگي، که بعضاً هم پر عارضه هستند، اجتناب کرد.


براي تشخيص يائسگي در مردان يک پرسشنامة معتبري از طرف دانشگاه سنت لوئيس ابداع شده است، که در آن 10 پرسش زير از فرديکه مشکوک به يائسگي مردانه است پرسيده مي شوند:


1. آيا ميل جنسي در شما کاهش يافته است؟


2. آيا شما احساس نمي کنيد که فاقد انرژي هستيد؟


3. آيا توان عضلاني و مقاومت شما کاهش يافته است؟


4. آيا شما فکر نمي کنيد که قدتان کوتاه شده است؟


5. آيا شما فکر نمي کنيد که ديگر از زندگي کمتر لذت مي بريد؟


6. آيا شما احساس غمگيني يا عصبانيت نمي کنيد؟


7. آيا از شدت نعوظ در شما کاسته نشده است؟


8. آيا شما اخيراً احساس نمي کنيد که از توانائي شما در انجام ورزشهاي مختلف کاسته شده است؟


9. آيا شما پس از خوردن نهار به خواب نمي رويد؟


10. آيا اخيراً توانائي شما در انجام کارهايتان کم نشده است؟


اگر فردي به سئوالات 1 و 7 و يا سه سئوال از 10 سئوال فوق جواب مثبت دهد، مشکوک به کاهش هورمون مردانه است. بايستي تأکيد کرد که صرف داشتن علائم فوق، دلالت بر وجود يائسگي مردانه نيست، تائيد تشخيص پس از انجام آزمايشات دقيق خواهد بود. پرسشنامه فوق فقط يک ابزار جهت ارزيابي مي باشد.


 کمبود هورمون مردانه مختص سنهاي بالا نيست، بلکه مي تواند در مردان کم سن و سال نيز اتفاق بيفتد. ولي بايستي به اين نکته توجه کرد که تجويز نابجاي هورمونهاي مردانه و در رأس آنها تستوسترون، مي تواند همراه با عوارض بالقوه خطرناک باشد. عارضة اصلي تجويز تستوسترون، افزايش تعداد گلبولهاي قرمز خون (افزايش غلظت خون) مي باشد. افزايش غلظت خون در مردان مسن، سبب افزايش خطر لخته شدن خون در اعضاء مختلف از جمله عروق قلب مي شود. در مردان بالاي 50 سال، پروستات شروع به بزرگ شدن مي کند که منجر به ايجاد مشکلات ادراري در مردان مي شود، علاوه از آن، تقريباً 20 درصد مردان بالاي 50 سال، داراي سرطان پروستات مخفي هستند. تجويز تستوسترون در مردان، بزرگ شدن پروستات را تسريع مي کند و در صورت وجود سرطان پروستات سبب رشد سريع آن مي شود. علاوه از آن، تجويز نابجاي هورمونهاي مردانه مي تواند بسيار خطرناک باشد. برخلاف تصور عامة مردم، در مردانيکه سطح تستوسترون خون آنها طبيعي است و مبتلا به کم کاري غدد جنسي نمي باشند، تجويز تستوسترون نه تنها سبب افزايش ميل جنسي يا توان جنسي نمي شود، بلکه منجر به تحليل رفتن بيضه‌ها، و از بين رفتن قدرت باروري در مردان مي گردد. بنده مردان جوان متعددي را ويزيت کرده‌ام که بنا به توصية دوستان جهت بدن سازي از هورمونهاي مردانه بطور وسيع استفاده کرده‌اند و موقع مراجعه تقريباً بيضه هاي آنها از بين رفته بود، که متأسفانه در اين مرحله کمک چندان زيادي به اين بيماران نمي توان کرد.


تشخيص صحيح کمبود هورمون تستوسترون در مردان مشکل است و نياز به دقت باليني و اطلاعات کافي دارد. جهت اطلاع خوانندگان گرامي مختصراً در مورد ميزان تستوسترون خون توضيحاتي را ارئه مي کنم. تستوسترون در خون به دو شکل مي باشد، يک قسمت از آن  (98 درصد) که به آلبومين و يا گلوبولين مخصوصي مي چسبد وتحت عنوان تستوسترون متصل شده ناميده مي شود، و مابقي تستوسترون (2 درصد) که بصورت آزاد در خون در حال گردش است و به تستوسترون آزاد معروف است. مجموع تستوسترون  متصل شده و تستوسترون آزاد، نشاندهندة ميزان تستوسترون تام خون است. همين تستوسترون آزاد است که اثرات فيزيولوژيک آن را در بدن فراهم مي کند. به عبارت ديگر، يکي از ملزومات تشخيصي حالت يائسگي مردانه، اندازه‌گيري تستوسترون آزاد خون، نه اندازه‌گيري صرف تستوسترون تام خون مي باشد.


تجويز آگاهانه و مقطعي تستوسترون در مردانيکه دچار يائسگي شده‌اند (مجدداً تاکيد مي شود که نه در همة مردان) مي تواند در بهبود مشکلات فيزيکي، ذهني، و جنسي آنها کمک بسزائي بکند. در اين مردان هورمون درماني ميزان بيماريهاي قلبي عروقي را نيز کاهش مي دهد. يک بررسي اخير نشان داده است که در مردانيکه سطح تستوسترون خون آنها بطور مرضي کاهش يافته است، شانس ابتلاء به بيماري آلزايمر در آنها بيشتر از مردان طبيعي است. با بالا رفتن سن تودة عضلاني بدن کاهش مي يابد، که اين کاهش تودة عضلاني همراه با درد ناحية دنبالچه و افزايش شکنندگي استخوان دنبالجه مي باشد. تجويز تستوسترون در اين مردان سبب بهبود قابل ملاحظه در درد ناحية دنبالچه مي شود. حتي در مردانيکه کاهش مرضي هورمون مردانه (يائسگي) توسط بررسيهاي دقيق تائيد مي شود، قبل از تجويز تستوسترون بيمار بايستي بطور کامل معاينه شده و يک عده آزمايشاتي از جمله از نظر سرطان پروستات بعمل آيد. امروزه هورمون تستوسترون به چهار شکل در بازار داروئي دنيا عرضه مي شود: خوراکي، موضعي، تزريقي عضلاني و کاشت زير جلدي. تستوسترون خوراکي (متيل تستوسترون) بشدت براي کبد سمي است و امروزه مصرف آن منسوخ شده است. تزريق عضلاني تستوسترون هر دو تا سه هفته يک بار مي باشد، ولي در روزهاي اول پس از تزريق ميزان تستوسترون خون خيلي بيش از حد طبيعي مي شود، و در هفتة سوم کمتر از ميزان لازم مي گردد. بهترين روش تجويز، استفاده از چسبهاي جلدي تستوسترون مي باشد، که در اين روش يک تکه چسب مانند به پوست (مثلاً بازو) چسبانده مي شود که از آن تستوسترون بصورت آهسته آزاد شده و همان حالت طبيعي بدن را تقليد مي نمايد. مرداني که تحت درمان با تستوسترون هستند، بايستي بدقت تحت نظر گرفته شوند و بصورت سريال هم معاينه شوند و هم تحت آزمايشات لازم قرار گيرند.